Irkutsk – Rossiyaning yirik shaharlaridan biri bo‘lib, Irkutsk viloyatining ma’muriy markazi hisoblanadi. Shahar viloyat tarkibiga kirmaydi va alohida shahar okrugi sifatida mustaqil maqomga ega.
Geografik joylashuv
Irkutsk Sharqiy Sibirda, Angara daryosi bo‘yida, Irkut daryosi Angaraga qo‘shiladigan joyda joylashgan. Shahar Baykal ko‘lidan 66 km masofada joylashgan. Iqlimi keskin kontinental bo‘lib, keskin harorat farqlari bilan ajralib turadi.
Ta’lim va ilmiy markazlar
Shaharda 100 mingdan ortiq talaba ta’lim oladigan yirik ilmiy va ta’lim markazlari mavjud.
Iqtisodiyot va sanoat
Irkutskda quyidagi yirik sanoat korxonalari faoliyat ko‘rsatadi:
- «Irkutskenergo» – Rossiyaning eng yirik energetika kompaniyalaridan biri. U Angara GESlari (9 GVt quvvat) va issiqlik elektr stansiyalarini boshqaradi.
- «Irkut» aviatsiya zavodi – harbiy va fuqarolik samolyotlari, jumladan Suxoy Su-30 qiruvchilari va Yak-130 samolyotlarini ishlab chiqaradi. Kompaniya Airbus A320 samolyotlari uchun ham qismlar ishlab chiqaradi va MC-21 samolyotlarining ishlab chiqarilishini yo‘lga qo‘ygan.
- Og‘ir mashinasozlik zavodi – oltin qazib olish va metallurgiya uchun uskunalar ishlab chiqaradi.
- Irkutsk rелей zavodi – mudofaa sanoati uchun kommutatsiya uskunalari ishlab chiqaradi.
- Oziq-ovqat sanoati korxonalari: Irkutsk yog‘-moy kombinat, go‘sht va sut kombinati, Heineken Baikal Brewery pivo zavodi.
Turizm
Irkutsk – Baykal ko‘liga boradigan yo‘lda muhim tranzit nuqtasi hisoblanadi.
- Chet ellik sayyohlar, asosan Xitoy, Germaniya va Yaponiyadan kelishadi. O‘rtacha shahar bo‘yicha qolish muddati 1,5-2 kunni tashkil qiladi.
- Sayyohlik mavsumi iyundan sentyabrgacha davom etadi, ayniqsa, Baykal iqtisodiy forumi davrida shahar gavjum bo‘ladi.
- Shaharda 72 ta turoperator faoliyat yuritadi, mehmonxonalar fondi 3900 ta joyni tashkil qiladi.
- Xalqaro mehmonxonalar: Marriott va Ibis mehmonxonalari.
Madaniyat va san’at
Irkutskda 107 ta madaniyat va san’at muassasasi mavjud, ulardan 52 tasi davlat muassasasi hisoblanadi:
- Teatrlar: 4 ta davlat teatri, shu jumladan drama, opera va balet teatri.
- Muzeylar va galereyalar: ko‘plab tarixiy va zamonaviy san’at ko‘rgazmalari.
- Kutubxonalar: 32 ta kutubxona faoliyat yuritadi.
- Kinoteatrlar: «Novoe Kino», «Dom Kino», «Bargujin», «Zvezdny» kabi mashhur kinoteatrlar.
Masofa va aviachiptalar
- Masofa: Toshkentdan Irkutskgacha avtomobil orqali – 4381 km.
- Aviachipta narxi: Hozirgi kunda 2-iyun uchun eng arzon aviachiptalar narxi 4 million so‘mni tashkil etadi.
Irkutsk nafaqat muhim sanoat markazi, balki madaniy va ilmiy jihatdan ham boy shahar hisoblanadi.
