Xitoyning ta’lim tizimi chuqur qadimiy ildizlarga ega. Formal o‘quv yurtlari bu yerda Yevropa universitetlaridan ancha oldin paydo bo‘lgan. Han sulolasi davridayoq (miloddan avvalgi 206 – milodiy 220) davlat xizmatchilarini tayyorlash uchun maxsus imperatorlik ta’lim va imtihon tizimi mavjud edi. Ammo XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Xitoyda zamonaviy universitetlar paydo bo‘la boshladi. Bugungi kunda ular mamlakatning ilg‘or ta’lim tizimining poydevori hisoblanadi.
Xitoyda oliy ta’lim tizimi
Hozirgi kunda Xitoydagi oliy ta’lim jahon bo‘ylab eng tuzilgan va qat’iy stratifikatsiyaga ega bo‘lgan tizimlardan biridir. U ikki asosiy sektorni o‘z ichiga oladi:
- Oddiy oliy ta’lim – an’anaviy universitet dasturlariga asoslangan.
- Kattalar uchun oliy ta’lim – masofaviy kurslar va kechki o‘quv dasturlarini o‘z ichiga olgan moslashuvchan ta’lim shakllari.
Xitoy Ta’lim vazirligining 2015-yilgi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda 2 845 ta oliy o‘quv yurti mavjud bo‘lib, ulardan 2 553 tasi oddiy oliy ta’lim tizimiga, qolganlari esa kattalar ta’limi tizimiga tegishli.
Oddiy oliy ta’lim
Xitoydagi universitetlarning 90% dan ortig‘i oddiy oliy ta’lim tizimiga tegishli bo‘lib, bu yerda bakalavr darajasida o‘qiyotgan talabalar umumiy sonning 70% dan ko‘prog‘ini tashkil qiladi.
Ammo barcha universitetlar ilmiy daraja bermaydi. Ularning ba’zilari faqat bitiruv sertifikati taqdim etadi. Hozirda 1 200 ga yaqin universitet ilmiy ta’limga yo‘naltirilgan va bakalavr, magistr hamda doktorlik darajalarini beradi. Qolgan oliy o‘quv yurtlari tor doiradagi mutaxassislarni tayyorlashga qaratilgan.
Oddiy oliy ta’lim sektoriga quyidagilar kiradi:
- 447 ta xususiy universitet
- 275 ta mustaqil kollej (yarim xususiy)
- 7 ta xalqaro hamkorlikda tashkil etilgan universitetlar
Kattalar uchun oliy ta’lim
Bu sektor an’anaviy ta’lim olish imkoniyatiga ega bo‘lmagan yoki malakasini oshirishni istagan insonlar uchun ishlab chiqilgan.
Kattalar ta’limining xususiyatlari:
- Moslashuvchan shakl: masofaviy va sirtqi dasturlar
- O‘quv dasturlari oddiy universitet kurslariga mos keladi
- Kirish uchun maktab diplomi talab qilinmaydi
- Bakalavriat talabalarining 30% shu tizimda o‘qiydi
Xitoy universitetiga qanday kirish mumkin?
Oddiy universitetga kirish:
Xitoy universitetiga kirish uchun abituriyentlar Gao Kao deb nomlangan milliy imtihonni topshirishi kerak. Ushbu qiyin imtihon har yili 7 va 8-iyun kunlari (ba’zi hududlarda 9-iyunda) o‘tkaziladi. Natijalar oy oxirida e’lon qilinadi.
Har yili 9 milliondan ortiq abituriyent ushbu imtihonni topshiradi. 2001-yildan beri Gao Kaoga kirish uchun yosh cheklovlari yo‘q.
Kattalar ta’limi uchun kirish:
Bu tizimga kirish uchun «Kattalar Gao Kao» deb nomlanuvchi imtihon topshiriladi. Ushbu imtihon oddiy Gao Kaoga qaraganda ancha oson bo‘lib, abituriyentdan faqat maktab darajasidagi bilim talab etiladi.
Xitoyda akademik darajalar
Xitoy oliy ta’lim tizimi uch bosqichdan iborat:
Bakalavr
- O‘qish muddati 4 yil (arxitektura, tibbiyot va muhandislik kabi ba’zi yo‘nalishlar 5 yil)
- Majburiy fanlar: kompyuter fanlari, ingliz tili, matematika, huquq asoslari, siyosat va jismoniy tarbiya
- Tanlov fanlari va amaliyotlar mavjud
- Bitiruvchilar bitiruv sertifikati va bakalavr diplomini oladilar
Magistratura
- O‘qish muddati 2–3 yil
- 39 ta magistratura yo‘nalishi mavjud
- Bitiruvchilar magistr sertifikatini oladi
Doktorantura
- O‘qish muddati kamida 3 yil
- Diplom olish uchun kurs ishlari, yakuniy imtihonlar va dissertatsiya himoyasi talab etiladi
- Bitiruvchilar boshi xuewei zhengshu (博士学位证书) deb nomlanuvchi doktorlik sertifikatini oladi
Xitoyda o‘qish va yashash narxlari
Ta’lim uchun o‘rtacha to‘lovlar:
- Davlat universitetlari – 3 300 – 10 000$ / yil
- Ingliz tilidagi dasturlar – 2 200 – 4 500$ / yil
- Tibbiyot, muhandislik, biznes – 24 000 – 50 000$ / yil
Yashash xarajatlari:
- Yotoqxonada yashash – 150 – 400$ / oy
- Ijaraga kvartira olish – 300 – 1 000$ / oy
- Oilaning uyida yashash – 350 – 550$ / oy
- Universitet oshxonasi – 1 – 4$ / ovqat
- Jamoat transporti – 0,3 – 0,5$ / safar
Xitoydagi chet ellik talabalar uchun stipendiyalar
Xitoy hukumati xalqaro talabalarni jalb qilish uchun ko‘plab grant dasturlarini taklif qiladi:
- Davlat stipendiyalari – barcha darajadagi talabalarga o‘qish uchun moliyaviy yordam beradi
- Universitet stipendiyalari – o‘qish va yashash xarajatlarining bir qismini qoplaydi
Xitoyda o‘qishga qanday hujjat topshirish mumkin?
Agar siz Xitoyda oliy ta’lim olishni istasangiz, RuStudy kompaniyasiga murojaat qilishingiz mumkin. Bu xalqaro ta’lim bo‘yicha yetakchi tashkilotlardan biridir.
RuStudy kompaniyasining afzalliklari:
✔ 100% kafolatlangan qabul
✔ Stipendiya va grantlarni qo‘lga kiritishga ko‘maklashish
✔ Shaffof to‘lov tizimi, yashirin to‘lovlarsiz
✔ Shaxsiy universitet tanlash va qabul strategiyasini ishlab chiqish
Xitoyda ta’lim olish – bu yuqori sifatli ta’lim va dunyo miqyosida e’tirof etilgan diplom olish uchun noyob imkoniyat!
